Zebunniso. G'azallar va ularga bastalangan qo'shiqlardan

215 подписчиков

12+
12+

2 просмотра

17 часов назад

ПожаловатьсяНарушение авторских прав

215 подписчиков

12+
12+

2 просмотра

17 часов назад

ПожаловатьсяНарушение авторских прав
12+
12+

2 просмотра

17 часов назад

15-феврал - Зебуннисо бегим таваллуд топган кун / 15-fevral - Zebunniso begim tavallud topgan kun. Зебуннисо. Ғазаллар ва уларга басталанган қўшиқлар. Ғазалларни Мунирхон Муинзода, Д. Муҳаммадқулов таржима қилган. Ҳалима Юсупова ўқиган / Zebunniso. G‘azallar va ularga bastalangan qo‘shiqlar. G‘azallarni Munirxon Muinzoda, D.Muhammadqulov tarjima qilgan. Halima Yusupova o‘qigan. Zebunniso begim (forscha: زیبالنسا; 1638-yil 15-fevral — 1702-yil 26-may; Shohjahonobod, hozirgi Dehli) — shoira, maʼrifatparvar. Boburiylar sulolasidan Avrangzebning qizi. Onasi Dilrasbonuning shajarasi Safaviylarga va Boburning qizi — Gulbadan begimga borib taqaladi. „Maxfiy“ taxallusi bilan ijod qilgani taxmin qilinadi. Zebunniso begimning ismi forscha „زیب“ — „Zēb“; arabcha „goʻzallik“ yoki „zeb-ziynat“ va arabcha „نساء“ — „Nissa“ yaʼni ayollar degan maʼnoni anglatadi, arabchada „Zebunniso“ — „barcha ayollarning eng goʻzali“ degan maʼnoni beradi. Zebunniso begimning shoira sifatida kamolotga yetishida saroydagi muhit, akasi Aʼzamshohning adabiyotga qiziqishi, saroyda boʻlib turadigan mushoiralar ham taʼsir koʻrsatgan. U saroyda Mirzo Abdulqodir Bedil bilan mushoiralar qilgan, Bedilning yolgʻiz qizini tarbiyalab, kamolga yetkazgan. Mamlakatdagi notinch hayot, toj-u taxt uchun birodarkushlik kurashlarining avj olishi shoira dunyoqarashini tubdan oʻzgartiradi, bu uning asarlarida ham oʻz aksini topadi. Zebunniso begim jodida ijtimoiy-falsafiy fikrlar oʻrin ola boshlaydi. U haqqoniylik, roʻstgoʻylikni targʻib qiladi, firibgarlik, aldamchilikdan nafratlanadi. Bir gʻazalida „Bersa ham jannatni, aldanma kishilar soʻziga“, deb yozadi. Zebunniso begim ijodining ayrim tomonlari Bedil falsafasiga oʻxshash. U insonning goʻzalligi — uning qilgan yaxshiliklarida, mehnati orqali insoniyatga keltirgan foydasida, deb biladi[4]. Zebunniso begim fors va arab tillarida ijod etgan. Dastlab tasavvuf falsafasi va ilohiyotga oid „Munis ul-arvoh“ („Arvohlarning sodiq doʻsti“) hamda „Zeb ut-tafosir“ („Goʻzal tafsirlar“) asarlarini yozgan. Zebunniso begimning adabiy merosi bizgacha toʻliq yetib kelmagan. Uning ijodidan hozirgi kungacha 8000 misradan iborat bir devon, besh tarjeʼband, bir muxammas va yetti qasida yetib kelgan. Zebunniso qalamiga mansub deb hisoblanadigan „Devoni Maxfiy“ Hindiston, Pokiston hamda Afgʻonistonda bir necha bor qayta nashr qilingan. Bu devon 1958-yil Tojikistonda „Majmuai sheʼrho“ nomi bilan chop etilgan. Zebunniso begimning „Injost“ radifli gʻazali „Samarqand ushshogʻi“ qoʻshigʻining asosiga aylangan. Зебуннисо бегим (форсча: زیبالنسا; 1638-йил 15-феврал — 1702-йил 26-май; Шоҳжаҳонобод, ҳозирги Деҳли) — шоира, маърифатпарвар. Бобурийлар сулоласидан Аврангзебнинг қизи. Онаси Дилрасбонунинг шажараси Сафавийларга ва Бобурнинг қизи — Гулбадан бегимга бориб тақалади. „Махфий“ тахаллуси билан ижод қилгани тахмин қилинади. Зебуннисо бегимнинг исми форсча „زیب“ — „Зēб“; арабча „гўзаллик“ ёки „зеб-зийнат“ ва арабча „نساء“ — „Нисса“ яъни аёллар деган маънони англатади, арабчада „Зебуннисо“ — „барча аёлларнинг энг гўзали“ деган маънони беради. Зебуннисо бегимнинг шоира сифатида камолотга етишида саройдаги муҳит, акаси Аъзамшоҳнинг адабиётга қизиқиши, саройда бўлиб турадиган мушоиралар ҳам таъсир кўрсатган. У саройда Мирзо Абдулқодир Бедил билан мушоиралар қилган, Бедилнинг ёлғиз қизини тарбиялаб, камолга етказган. Мамлакатдаги нотинч ҳаёт, тож-у тахт учун биродаркушлик курашларининг авж олиши шоира дунёқарашини тубдан ўзгартиради, бу унинг асарларида ҳам ўз аксини топади. Зебуннисо бегим жодида ижтимоий-фалсафий фикрлар ўрин ола бошлайди. У ҳаққонийлик, рўстгўйликни тарғиб қилади, фирибгарлик, алдамчиликдан нафратланади. Бир ғазалида „Берса ҳам жаннатни, алданма кишилар сўзига“, деб ёзади. Зебуннисо бегим ижодининг айрим томонлари Бедил фалсафасига ўхшаш. У инсоннинг гўзаллиги — унинг қилган яхшиликларида, меҳнати орқали инсониятга келтирган фойдасида, деб билади[4]. Зебуннисо бегим форс ва араб тилларида ижод этган. Дастлаб тасаввуф фалсафаси ва илоҳиётга оид „Мунис ул-арвоҳ“ („Арвоҳларнинг содиқ дўсти“) ҳамда „Зеб ут-тафосир“ („Гўзал тафсирлар“) асарларини ёзган. Зебуннисо бегимнинг адабий мероси бизгача тўлиқ етиб келмаган. Унинг ижодидан ҳозирги кунгача 8000 мисрадан иборат бир девон, беш таржеъбанд, бир мухаммас ва етти қасида етиб келган. Зебуннисо қаламига мансуб деб ҳисобланадиган „Девони Махфий“ Ҳиндистон, Покистон ҳамда Афғонистонда бир неча бор қайта нашр қилинган. Бу девон 1958-йил Тожикистонда „Мажмуаи шеърҳо“ номи билан чоп этилган. Зебуннисо бегимнинг „Инжост“ радифли ғазали „Самарқанд ушшоғи“ қўшиғининг асосига айланган.

Название:

Zebunniso. G'azallar va ularga bastalangan qo'shiqlardan

Категория:

Разное