"Айыына" вокальнай ансаамбыл тэриллибитэ 35 сылыгар аналлаах кэнсиэр (10.10.2026)

35 сыл аннараа өттүгэр - Мэҥэ Хаҥаластааҕы киин балыыһа иһинэн култуура уонна спорт эстэпиэтэтигэр кыттыы чэрчитинэн ыллыан баҕалаах кыргыттар түмсэн ансаамбыл тэринэн ыллыыр буолбуттара. Манна улахан оруолу балыыһа үлэһиттэрин профкома ылбыта. Бэрэссэдээтэлинэн Евдокия Семеновна Борисова үлэлиир этэ. Ол кэмнэргэ эстэпиэтэҕэ балыыһа ырыаһыттарын оҕо музыкальнай оскуолатын баян кылааһын преподавателэ Зоя Егоровна Степанова бэлэмниир этэ. Онон кини бу кыргыттары тута дьарыктаан, ыллатан барбыта. Ансаамбыл хара тэриллиэҕиттэн биллэн-көстөн барбыта. Киин балыыһа, сэлиэнньэ, улуус тэрээһиннэригэр, элбэх кэнсиэрдэргэ кыттан саҕалаабыттара. Бииртэн биир сонун ырыалары үөрэтэн, дьон иннигэр таһааран, эдэркээн ырыаһыттар сайдан испиттэрэ. «Айыына» диэн ааты 1995 сыллаахха ылыммыттара. 2004 сыллаахха Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 60 сылын көрсө өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн улуустар икки ардыларыгар биллэриллибит күрэххэ Мэҥэ Хаҥалас улууһун бырагырааматын режиссерунан Василий Павлович Винокуров ананан «Ньургун Боотур» олоҥхо-опера матыыбынан музыкальнай-театрализованнай дьүһүйүү туруоруллубута. Манна «Айыына» ансаамбыл көхтөөх кыттыыны ылбыта. Өрөспүүбүлүкэ хамыыһыйата Мэҥэ Хаҥалас улууһун бырагырааматын биһирээн сүүмэрдэммит хамаанданан эмиэ Василий Павлович режиссердаан Хабаровскайга, онтон Москваҕа кыттыы буолбута. Манна «Айыына» ансаамбыл кыргыттара ырыаһыт эрэ быһыытынан буолбакка, медик быһыытынан улахан өрөспүүбүлүкэ бөлөҕүн кытта айаннаабыттара. 2006 сыллаахха - «Айыына» ансаамбыл биир улахан ситиһиитэ –Алдан куоракка ыытыллыбыт «Поет село родное» бүтүн Арассыыйатааҕы норуот хордарын уонна ансаамбылларын бэстибээлигэр Уһук Илиҥҥи түһүмэҕэр ситиһиилээхтик кыттыылара буолар. Ити сылларга сыллата үлэ кэлэктииптэрин уус-уран айымньыларын бэстибээллэрэ, Дьокуускайдааҕы доруобуйа харыстабылын үлэһиттэрин идэлээх сойуустарын бэстибээллэрэ ыытыллаллара, ону тэҥэ биллиилээх мелодистар ырыаларыгар ырыа күрэхтэрэ, айар кэлэктииптэр үбүлүөйдэрэ тэриллэллэрэ. Манна «Айыына» ансаамбыл биир тарбахха баттанар айар кэлэктиип быһыытынан ыҥырыыга сылдьара. Бу сылларга «Айыына» ансаамбыл салайааччыта Зоя Егоровна Степанова кыргыттарын кэллиэгэтигэр, фортепиано кылааһын преподавателигэр Светлана Константиновна Дьячковскаяҕа сыһыаран, кыргыттар киниэхэ дьарыктанан барбыттара. Үксүн эбиэт кэмигэр мустан, бииртэн биир сонун, судургута суох ырыалары үөрэтэн, араас үрдүк таһымнаах конкурстарга кыттан барбыттара. 5, 6 куоласка арахсар ырыалары үөрэтэн, «Туймаада» ансаамбыл ыытар «Үрүҥ түүн ырыалара» өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэххэ ситиһиилээхтик кыттар буолбуттара, «Туймаада» ансаамбыл салайааччыта Светлана Павловна Иванова ыытар маастар-кылаастарыгар үөрэнэн таһымнара өссө үрдээбитэ. 2011 сыллаахха «Айыына» ансаамбыл 20 сылын бэлиэтээбитэ. Урукку Ходулов театрыгар Василий Павлович режиссердаан улахан кэнсиэр турбута. Бу сыл «Айыына» ансаамбыл икки улахан конкурстарга үрдүк ситиһиилээхтик кыттыбыта. Ол курдук, сайын Иркутскай куоракка ыытыллыбыт «Поет село родное» 12-с бүтүн Арассыыйатааҕы норуот хордарын уонна ансаамбылларын бэстибээлигэр бастакы лауреат үрдүк аатын уонна «Көрөөччүлэр биһирэбиллэрэ» ааты ылбыта. Онтон сэтинньи ыйга Москваҕа ыытыллыбыт «Единство России» 22-с норуоттар икки ардыларынааҕы уус-уран айымньы бэстибээлигэр Кылаан чыпчаал аатын ылан кэлбитэ. 2023 сылга диэри «Айыына» ансаамбылы Светлана Константиновна олус кыһанан, биир дьиэ кэргэн курдук сыһыаннаһан илдьэ сылдьыбыта. Элбэх эдэр быраастар, сиэстэрэлэр ыллыы кэлбиттэрэ. 2024 сылтан ансаамбыл кыттыылаахтара көрдөһүүлэринэн «Айыына» Д.Ходулов аатынан норуот айымньытын дьиэтин иһинэн дьарыктанар буолла. Салайааччынан эдэр хормейстер Саргылана Ефимова ылсан үлэлии сылдьар. Саҥа уораҕайга кэлэн «Айыына» олус улахан ситиһиилэннэ. 2025 сыллаахха алтынньыга Владивосток куоракка ыытыллыбыт 3-с Уһук илиҥҥи хоровой олимпиадаҕа икки категорияҕа кыттан кыһыл көмүс уонна үрүҥ көмүс мэтээллэри ылбыттара, ону тэҥэ норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаах дьүүллүүр сүбэ анал бирииһин ылбыттара. Бу иннинэ хоровой олимпиадаҕа Саха сириттэн биир да кэлэктиип кыһыл көмүс мэтээли ыла илик этэ. «Айыына» ансаамбыл үбүлүөйдээх кэнсиэригэр айар сезону саҕалааһын чэрчитинэн Д.Ходулов аатынан норуот айымньытын дьиэтин кэлэктииптэрэ - Н.Васильева аатынан Майатааҕы народнай хор, «Дьиэрэй» народнай төрүт дорҕоон бөлөҕө, «Аарык» квартет, «Харыстаана» ырыа бөлөҕө кыттыыны ыллылар, ону тэҥэ «Долун» киин балыыһа үҥкүү бөлөҕө (сал.Саргылана Захарова), «Сыдьаай» үҥкүү ансаамбыла (сал.Розалия Шарина), «Кыталык» үҥкүү народнай ансаамбыла (уус-уран сал. Александра Соловьева), «Кыталыына» үҥкүү ансаамбыла (сал. Туяра Стручкова), «Сыккыс» ырыа ансаамбыла (сал. Сардаана Осипова), солистар Еремей Захаров, Иннокентий Петухов эҕэрдэлээтилэр. Бу кэнсиэргэ анаан кыттыыны ылла «Айыына» ансаамбыл бастакы ырыаһыттарын бөлөҕө.